علاوه بر کاهش کربن آلی خاک سبب تجزیه لاشبرگ،
یونها، رسانایی الکتریکی، اسیدیته، نسبت جذب سدیم،
شکستن ساختمان، تراکم و کاهش تنوع زیستی نیز میزان ماده آلی، آهک، اکسید آهن و آلومینیوم، نوع میگردد( 7, 12, 22).
کانیهای رسی و غیره) و عوامل بیرونی (مانند اقلیم، مکانو فصل) طبقهبندی نمود (8). بسیاری از پژوهشها نقش یکی از روشهای ارزیابی پایداری ساختمان خاکشاخص میانگین وزنی قطر (MWD) خاکدانه ها است که
میانگین حسابی – وزنی اندازه خاکدانههای پایدار را بیانمیکند. میانگین وزنی قطر خاکدانه شاخصی است کهوضعیت کلی (عمومی) خاکها را نشان میدهد که برایاندازهگیری آن بسته به نوع نیروی فرساینده و هدف ازآزمایش، از الک تر یا خشک استفاده میشود.Zhang و همکاران( 2008) تأثیر الگوهای مختلف کاربری زمین را بر پایداری خاکدانه ها به روش الک تر ارزیابی نموده و بیانکردند که پایداری متفاوت خاکدانههای خاک این زمینها به طور عمده به شدت تخریب توسط انسان و نوع کشتوابسته بود (29). کریمی و همکاران (1386) با بررسیپایداری خاکدانه ها و توان بالقوه فرسایش خاک در دشتلامرد فارس به روش الک تر نتیجه گرفتند که میانگینوزنی قطر و پایداری خاکدانهها بسیار کم است (5).
میانگین وزنی قطر شدیداً کاهش مییابد( 01). Stavi و مواد و روشها
همکاران( 2011) گزارش کردند که هر چه MWD خاک مراتع منطقه بردآسیاب از توابع شهرستان فریدونشهر بالاتر باشد، قابلیت نفوذپذیری بیشتر و قابلیت در مناطق نیمهاستپی استان اصفهان واقع شده است. این
Campo و همکاران (2008) در مقایسه پایداری خاکمراتع با پوشش گیاهی خوب و ضعیف نتیجه گرفتند کهدر مرتع با پوشش گیاهی خوب میانگین وزنی قطر وپایداری بیشتر است در حالیکه در مرتع با پوشش ضعیف،Debasish Saha و همکاران( 2011) به بررسی درصدخاکدانههای پایدار در آب در مناطق علفزار و مناطقتخریب شده پرداختند. نتایج نشان داد که بیشترین درصدخاکدانههای بزرگ( mm 2> و 2-1) در علفزارها وفراوانی خاکدانه های کوچک( mm 1-5/0، 5/0-25/0 و 25/0<) در مناطق تخریب شده بود (14)، یعنی تخریبسبب کاهش درصد خاکدانههای درشت تر و افزایش درصدخاکدانههای کوچکتر شده بود.
هرچند قرق کوتاه و بلندمدت به عنوان روش مدیریتیاصلاحی در مراتع نیمه استپی ایران به خصوص مراتعتخریب یافته استفاده میشود با این وجود تأثیر آن بروضعیت پایداری خاکدانهها کمتر در مطالعات داخلی موردتوجه قرار گرفته است. هدف از این مطالعه بررسی رابطهکربن آلی خاک با میانگین وزنی قطر و همچنین مقایسهمیانگین وزنی قطر و توزیع اندازه خاکدانهها در داخل وخارج قرق و در شدتهای مختلف چرایی میباشد.
فرسایشپذیری آن کمتر است. در این مطالعه، میزانMWD در خاک زیر لکههای بوته ای در دو منطقه چراشده و چرا نشده تفاوت معنی داری را نشان نداد، اما مکان-های لگدکوبی شده توسط دام در این دو منطقه تفاوتمعنیداری نشان دادند [27]. توزیع اندازه خاکدانهها نیز برروی کیفیت فیزیکی و حاصلخیزی خاک تأثیرگذار است.
Stavi و همکاران (2011) بیان کردند که خاکدانههای
5-1 میلیمتر به طور مؤثری کیفیت خاک را تحت شرایطقرق و خارج از قرق نشان میدهد. ایشان در این تحقیقدرصد توزیع خاکدانههای پایدار در آب را در دو مرحلهتخریب نشده و تخریب شده گزارش کردند که درصد
خاکدانههای 5/0-25/0 میلیمتر تفاوت معنیداری (%α=5) در دو مرحله داشتند بهطوریکه در مرحلهتخریب نشده درصد این خاکدانه ها کمتر بود. در خاکدانههای 75/4-2 میلیمتر، مرحله تخریب نشده نسبتبه مرحله دیگر درصد خاکدانههای بیش تری داشت (27). منطقه دارای اقلیم معتدل سرد، میانگین بارش سالانه449 میلیمتر، میانگین ارتفاع از سطح دریا 2695 متر وتیپ گیاهی غالب -Astragalus adscendens Bromus tomentellus میباشد. نمونه برداری به روشتصادفی طبق هبندی شده انجام گرفت بدین ترتیب که ابتداوضعیت مراتع با استفاده از روش چهار فاکتوره تعدیل شدهتعیین شد و سپس 3 ترانسکت به طول 30 متر به صورتتصادفی در وضعیتهای مختلف مرتع شامل مراتع خوب(داخل قرق 25ساله و بدون چرا)، متوسط و ضعیف (که درخارج از منطقه قرق واقع شده و به ترتیب فشار چراییمتوسط و شدید را در بلند مدت تجربه کرده بودند)، درامتداد شیب مستقر گردید. نمونههای خاک (22 نمونه) درامتداد ترانسک تها از خاک سطحی (20-0 سانتیمتر) و از
فضای زیر لکههای پوشش گیاهی و فضای بین لکهای پوشش گیاهی (خاک لخت) برداشت شد. برای نمونهبرداری خاک از یک بیلچه استفاده شد و نمونههای
خاک به آرامی در ظروف پلاستیکی قرار گرفتند تاکمترین آسیب به خاکدانهها وارد گردد. نمونههای خاکبه آزمایشگاه انتقال داده شده و در هوای آزاد خشکشدند. برای اندازهگیری ویژگی های فیزیکی و شیمیاییخاک، بخشی از نمونههای خاک کوبیده شده و از الک2 میلیمتری عبور داده شد. ویژگیهای اندازه گیری شدهخاک و روش اندازهگیری هر یک شامل بافت به روشهیدرومتری، کربنات کلسیم معادل به روش تیتراسیون،کربن آلی به روش والکی-بلاک و از عصاره اشباع خاک،کلسیم و منیزیم محلول به روش کمپلکسومتری، سدیممحلول خاک با استفاده از دستگاه فلیم فتومتر و رساناییالکتریکی توسط دستگاهEc متر بود. سپس درصد ذراتاولیه خاک (شن، سیلت و رس)، درصد کربن آلی، نسبتجذب سدیم (SAR) و کربنات کلسیم معادل محاسبهشدند. کمینه، بیشینه، میانگین، انحراف معیار (SD) و ضریب تغییرات (CV) برخی از خصوصیات خاک منطقهمورد بررسی در جدول 1 آمده است.
8 میلیمتری عبور داده شد. 50 گرم از خاک الکشده

nMWD=åxiwi
(mm8<) روی یکسری الک (به ترتیب از بالا به پایین1=i
جدول 1: کمینه، بیشینه، میانگین، انحراف معیار SD)) و ضریب تغییرات CV)) برخی از خصوصیات خاک منطقه بردآسیاب
ضریب تغییرات انحراف معیار میانگین بیشینه کمینه ویژگیهای خاک
26/93 0/53 1/96 2/86 1/02 کربن آلی%( )
48/57 7/23 14/89 34 6 کربنات کلسیم معادل%( )
4/83 3/93 9/64 16 1 کلسیم و منیزیم (1-meq lit)
21/44 0/45 2/11 3/1 1/56 (meq lit-1 )سدیم
29/47 0/27 0/93 1/46 0/6 نسبت جذب سدیم 0.5(1-meq lit)
1/48 0/11 7/65 7/92 7/5 اسیدیته
15/32 0/16 1/06 1/45 0/68 رسانایی الکتریکی (1-dS.m)
16/96 6/36 37/52 48/7 24/9 شن%( )
14/14 5/14 36/37 46/4 26/1 سیلت%( )
14/46 3/76 26/01 32/1 18/4 رس%( )
برای اندازه گیری پایداری ساختمان خاک از روش الکتر و شیوه مرطوبکردن سریع استفاده شد (20). بدینمنظور ابتدا خاک هوا خشکشده (بدون کوبیدن) از الک
4، 2، 1، 5/0، 25/0 و 05/0 میلیمتر) به طور یکنواختریخته شده و در درون آب تکان داده شد (بالا و پایینبرده شد). ارتفاع آب بر روی الکها طوری تنظیم گردیدکه خاکدانه های روی الک بالایی (mm 4) در مدت الککردن هنگامیکه الک ها به بالاترین نقطه میرسیدند ،اندکی از آب خارج شده و هنگامی که به پایینترین نقطهمیرسیدند اندکی توسط آب پوشیده میشدند، بنابراین دامنه 3/1 سانتیمتر انتخاب گردید. زمان مناسب الک-کردن( 10 دقیقه) با 30 نوسان در دقیقه برای تکاندادن الکها در آب استفاده شد. پس از پایان الککردن، الک ها به آرامی از آب خارج شده، خاکدانههای باقی مانده روی هرالک شسته شده و در آون در دمای 105 درجه سانتی گراد خشک و وزن شدند. سپس خاکدانههای باقی مانده مربوطبه هر الک خرد شده و شن و سنگریزه آن جدا شد وجرم واقعی خاکدانهها بر روی هر الک محاسبه گردید. ازشاخصهای میانگین وزنی قطر( MWD) خاکدانه ها برایارزیابی پایداری ساختمان خاک استفاده شد.
میانگین وزنی قطر( MWD) خاکدانه ها از رابطه زیرمحاسبه گردید( 02):
(معادله شماره 1).
ابتدای آزمایش پس از کسر ذرات شـن و سـنـگریـزه
در این معادله xi میانگین قطر خاکدانههای باقیمانده بر روی هر الکi (میانگین قطر سـوراخهـای الـک بالایی و پایینی)،n تعداد الکها و نسبت وزن خاکـدانـه-های روی هر الک به وزن کل خاک به کار برده شـده درکه بر پایداری خاک تأثیر میگذارند، کربن آلی به عـنـوانعامل معنیدار در تحلیل رگرسیونی وارد معادله شد. رابطهرگرسیونی ضریب تبیین 3/61 درصد را نشان داد کـه درسطح α=0.01% این ارتباط معنیدار بود (شکل 1).
54390521399081

میباشد که از فرمول زیر محاسبه شد:
(معادله شماره 2) (Wi -Wi(s
wi =

n
Wt -åWi(s)
1=iدر این معادله wi وزن ذرات باقیمانده در دامـنـهi ، wi(s) وزن ذرات شن و سنگریزه در دامنه i و wt وزن آون خشک خاک میباشد.
سپس اثر ویژگی های خاک شامل نسبت جذب سدیـم(SAR)، درصد رس، کربنات کلسیم معادل، درصد کـربـنآلی( OC) و رسانایی الکتریکی (EC) بر پایداری ساختمانخاک با استفاده از رگرسیون گام بـه گـام1 و مـقـایسـهمیانگین وزنی قطر در داخل و خارج قرق و در شـدت هـایچرایی مختلف و توزیع اندازه خاکدانهها در داخل و خـارجقرق و تحت شدتهای چرایی مختلف به روش تـجـزیـهواریانس یک طرفه و مقایسه میانگین LSD با استفـاده ازنرمافزار Minitab مورد ارزیابی قرار گرفت. لازم بـه ذکـراست که شرط استفاده از تجزیه واریانس، همـگـن بـودنواریانس بین گروهها و نرمال بودن دادهها در داخل گروهها میباشد که این مورد و همچنین کفایت مدل رگرسیون از
لحاظ نرمال بودن و همگن بودن واریانس باقـیـمـانـده هـابررسی گردید.
نتایج و بحث
الف- رابطه پایداری ساختمان خاک با کربن آلی

1. Stepwise regression
پایداری خاکدانه و ساختمان خاک دو عامل مؤثـر بـرکنترل قابلیت فرسایشپذیری خاک هسـتـنـد. از بـیـنویژگیهای مختلف خاک (میزان کربن آلی، نسبت جـذبسدیم، رس، کربنات کلسیم معادل و رسانایی الکتـریـکـی)
3.0
2.5
2.0
1.5
1.0
2.5
2.0
1.5
1.0
0.5
OC%
MWD
MWD= 0.33+0.98OC%

R-sq 61.3%

P-value 0.0001

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3.0

2.5

2.0

1.5

1.0

2.5

2.0

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید